Κίνηση Ιδεών

20 Απρ 2012

Μη Ον και M a t r i x

3 λένε πως...

Η φαυλότητα και η δυσφορία είναι στην φύση της ιστορικής πραγματικότητας. Εμείς οι άνθρωποι είμαστε γερά δεμένοι στη λαβή τους. Νιώθουμε μία εξωτερική πίεση να μεγαλώνει προς το χειρότερο χρόνο με το χρόνο και υποθέτουμε πως πρέπει να υπάρχει κάποια δύναμη έξω από τους εαυτούς μας που μας παγιδεύει. Ακόμη χειρότερα κάνουμε αυτή την φανταστική δύναμη διάνοια εφευρίσκοντας την έννοια του διαβόλου για να προσωποποιεί την φαυλότητα που μας σκλαβώνει και μας φυλακίζει. Λειτουργώντας όμως έτσι βυθιζόμαστε όλο και πιο βαθιά στη τεχνητή κόλαση μας.

Αν κατανοήσουμε ότι το matrix αυτό είναι ο ίδιος ο δημιουργός, και ότι αυτός είμαστε εμείς, ίσως και να ξεκινήσουμε να χαλαρώνουμε τα δεσμά της παγιδευτικής αυτής αρχιτεκτονικής μας συναρμογής και της δώσουμε τα χαρακτηριστικά μίας πιο ελεύθερης και καλλιτεχνικής δημιουργίας. Ο διάολος βλέπετε είναι νομοπλάστης. Που σημαίνει πως οφείλει να πιστεύει στον εαυτό του και μόνο. Για αυτό αρνείται τον Πατέρα. Η δύναμη του είναι στο γεγονός ότι είναι τυφλός και με Alzheimer. Και η αλήθεια είναι ότι κι εμείς είμαστε αρκούντως αόμματοι, έχοντες αμνησία, άρρωστο ναρκισσισμό και άκρατο εγωισμό. Βαμπίρ που σπεύδουμε στο βρικολάκιασμα της ίδιας της θέλησης της υπάρξεως. Αντί για υιοί. Υπερβολικό; Το παίρνω πίσω. Είμαστε και τα δυο.

29 Μαρ 2012

Το παιχνίδι των λέξεων

0 λένε πως...

 «Το παιχνίδι των λέξεων» είναι παράφραση του τίτλου ενός άρθρου που είχε γράψει ο Θανάσης Βέμπος πριν κάποια χρόνια. «Πόλεμο των λέξεων» το είχε πει. Το άρθρο εκείνο το είχε ξεκινήσει με έναν αφορισμό. «Το παρελθόν» έγραψε, «δεν είναι πια αυτό που ήταν κάποτε». Στο άρθρο συνηγορούσε υπέρ της ύπαρξης ενός αφανούς πολέμου που μαινόταν πάντα και συνεχίζει με αυξανόμενη ένταση. Ένα πόλεμο για τη σημασία των λέξεων. Το «πριν» και το «μετά» που εξυπονοεί ο αφορισμός είναι απλά «λέξεις που αφορούν το γραμμικό χρόνο» είχε γράψει. «Δηλαδή το χρόνο όπως έχουμε συνηθίσει να τον αντιλαμβανόμαστε».  Όπως έχουμε συναινέσει.

Την προηγούμενη φορά σας είχα γράψει πως η συναινετική πραγματικότητα είναι ένα μυστικό συμβόλαιο για να συγκρατείται ο κόσμος ως έχει. Είναι τα μέσα με τα οποία επικοινωνούμε και συμφωνούμε στο πως έχουν τα πράγματα και πώς πρέπει να είναι. Αυτά τα μέσα είναι οι λέξεις. Ο Βέμπος πίσω από την «ομοιόσταση της συναινετικής πραγματικότητας» όπως αυθαίρετα χαρακτηρίζει τη τάση προς κοινωνικά συμβόλαια και ευστάθεια βλέπει την ένταση μίας αδιόρατης σύγκρουσης. Αν αλλάξεις τη συναίνεση, αλλάζεις τις σημασίες. Και κατά συνέπεια το παρελθόν. Αυτός ήταν το νόημα του αφορισμού. Η ίδια συναινετική πραγματικότητα διαμορφώνεται από λέξεις. Άλλη η συναίνεση του τώρα, άλλη πριν 50 χρόνια. Άλλο το παρελθόν του τώρα κι άλλο τότε.

7 Φεβ 2012

Climax to magic

1 λένε πως...
(Άνοδος της μαγείας: Συναινετική πραγματικότητα,στάση εποχής,εμπειρία κορύφωσης, μοναδικότητα,επανάσταση στην αντίληψη)
Η συναινετική πραγματικότητα είναι η ύστατη κρυφή κοινωνία. Είναι τόσο κρυφή ώστε ακόμη και τα ίδια της τα μέλη δεν γνωρίζουν την ύπαρξη της. Η συναινετική πραγματικότητα είναι μία συνομωσία για να συγκρατείται ο κόσμος ως έχει. Είναι τα μέσα με τα οποία επικοινωνούμε και συμφωνούμε στο πως έχουν τα πράγματα και πως πρέπει να είναι. Όσο είναι ένα μοντέλο που λειτουργεί μία τέτοια αρχή είναι έγκυρη. Στο βαθμό όμως που ένα τέτοιο μοντέλο δεν είναι λειτουργικό, όπως στην παρούσα φάση που βρίσκεται στα όρια κατάρρευσης, η προαναφερόμενη συναίνεση είναι εξ’ ορισμού άκυρη. Σε μία τέτοια περίπτωση  είναι αρμοστό δικαίωμα και ευθύνη για κάθε σκεπτόμενο μέλος μίας τέτοιας συναίνεσης  να ακυρώσει την συμμετοχή του και να προβάλλει μία νέα, ανώτερη και πληρέστερη αρχή για την πραγματικότητα.

23 Δεκ 2011

Η άνοδος του ρομαντισμού

0 λένε πως...
(Περί εξουσίας,μάζας και βουλησιαρχίας)
Με τις συνέπειες της ιστορικής καμπής που διατρέχουμε να αυξάνονται σαν παλιρροϊκό κύμα ή χιονοστιβάδα οι θεωρίες μας μεταβάλλονται συνεχώς μαζί με την αντίληψη μας για τον κόσμο και τον εαυτό. Ο χρονικός ορίζοντας των θεωριών μας φαίνεται συνέχεια να καταρρέει, μπροστά σε μία ιστορική ορμή που επίμονα μας απειλεί με το δίλημμα ή αλλαγή ή όλεθρος. Και όσο οι θεωρίες του εργαλειακού μας ορθολογισμού χρεοκοπούν η πράξη ανόητα παλινωδεί εξαντλώντας τες. Οι υπάρχουσες δομές στην προσπάθεια να αυτοδιατηρηθούν γίνονται όλα και πιο παρανοϊκές ή απολυταρχικές. Η αλήθεια στη καθημερινότητα μας παρατίθεται κάπως έτσι: «Θάνατος ή φόροι». Ή  «μη μιλάτε για πολιτική ή θρησκεία». Γιατί δεν μπορείτε λέει να τα βάλετε με το δήμο, το κεφάλαιο ή την εκκλησία.  Δεν μπορείτε να τα βάλετε με την εξουσία ή τον νόμο. 

Το κράτος έλεγε ο Τόμας Χομπς είναι σαν το μυθικό κήτος Λεβιάθαν που λειτουργεί ως το φόβητρο για να μην εκδηλώνουμε την απληστία,το μίσος και το φθόνο μας.

10 Νοε 2011

The Impossible

3 λένε πως...
(Περί δημοκρατίας, αυτονομίας και επανάστασης της κοινής λογικής)
Τελικά από όπου και να το δει κανείς ο σύγχρονος και έκπτωτος συνάμα ανθρωπολογικός τύπος αρνείται ακόμη και τώρα σε στιγμές ύστατης αξιακής χρεοκοπίας να αποδεχθεί την αληθινή παθολογία του πολιτισμού του. Παλινωδεί  μεταξύ λογοκρατιών που νομιμοποιούν την κοινωνική θέσμιση κάνοντας επικλήσεις σε υπεροπτικές ορθολογικότητες συρρικνωμένες στα όρια κάποιου οικονομικού μεγίστου ή αρίστου. Για την ευημερία του ή την τραγωδία του προσφεύγει σε εγχειρίδια μακροοικονομίας που βρίθουν εξισώσεων αλλά στερούνται νοημάτων εκτός ίσως ως ασκήσεις γραμμικής άλγεβρας και διαφορικού λογισμού. Ποσοτικοποιούν το απροσδιόριστο και ολοκληρώνουν το άγνωστο. Αποτιμούν και ιεραρχούν τα πάντα με βάση την οικονομική τους διάσταση. «Εξορθολογίζουν» το βίωμα εξομοιώνοντας το με ένα αριθμητικό ισοδύναμο ακολουθώντας συμβάσεις που υπαγορεύει η όποια ιδεολογία υποστηρίζουν. Δεν απαντούν στο αν το εμφανές πλέον πρόβλημα συστημικής ευστάθειας είναι κοινωνικό, πολιτικό, εθνικό, ευρωπαϊκό, παγκόσμιο ή πολιτισμικό.  Μεταξύ άλλων δηλαδή σήμερα διαπιστώνεται το χάσμα ανάμεσα στο σύστημα αυτό καθαυτό και τα εργαλεία που επιχειρούν να το περιγράψουν και να το νομιμοποιήσουν.

2 Οκτ 2011

Η μετάπτωση των ισημεριών και η μεταμόρφωση των θεών

1 λένε πως...
Ανάλογα με την σκοπιά που εποπτεύουμε την εξέλιξη, ανάλογα με το ποιόν του ελέγχου,  το πνευματικό επίπεδο και την υπάρχουσα γνώση, η οροθέτηση κατά μήκος της γραμμής του χρόνου των σημείων εκείνων που προσδιορίζουν μία μετάβαση, το τέλος μίας εποχής και την αρχή μίας νέας, αλλάζουν. Ο Ησίοδος λόγου χάριν αναφέρθηκε σε χρυσή, αργυρή, χάλκινη, ηρωική και σιδηρά εποχή. Ο αρχαιολόγος θα μιλήσει για εποχή του λίθου, του χαλκού, του σιδήρου ενώ ο κοινωνιολόγος θα αναφερθεί σε ιστορικές περιόδους όπως του Διαφωτισμού και της Αναγέννησης. Ο θεολόγος για εποχή προ πτώσεως, μετά πτώσεως, προ και μετά Χριστού κοκ. Ο ερμητισμός σαν ένα σώμα πολλών συστηματοποιημένων φιλοσοφικών και αλχημικών πρακτικών έχει αρκετές ενδιαφέρουσες χρονογραμμές ,σε σχέση με την οροθέτηση των μεταβατικών περιόδων, με πιο γνωστή αυτή που αναφέρεται στις «μεταπτώσεις των ισημεριών». Εδώ θα κάνουμε μερικές διασκεδαστικές αναφορές. 

21 Αυγ 2011

Ο μύθος του μετανθρώπου

0 λένε πως...
(Μετάνθρωπος,μετα-άνθρωπος,μετανθρωπισμός,post-human,posthumanism)

Ο άνθρωπος ήταν το τελευταίο πράγμα που έφτιαξε ο θεός. Είναι σαφείς ακόμη και στη παλαιά διαθήκη οι εποχές που ο άνθρωπος δεν υπήρχε. Σαφής είναι και η υπόσχεση των ευαγγελίων για τον ανυψωμένο άνθρωπο που γνωρίζει την τέχνη δεσίματος ψυχής και σώματος. Η όποια δημιουργία άλλωστε υπονοεί μία διεργασία που λαμβάνει χώρα. Έστω και σε μακροκοσμικό χρόνο.  Η πραγματικότητα των εσχάτων ημερών δεν είναι παρά η στιγμή στη πορεία μίας διαδικασίας που οδηγεί σε μεταβολή προς μία άλλη κατάσταση. Δεν είναι παρά η εναργής αποτύπωση της λεγομένης ογδόης ημέρας κατά την οποία συντελείται η συνειδητοποίηση της καθολικής αλλαγής και το τέλος του ανθρώπινου χρόνου. Η «κρίση» της πραγματικότητας αυτής, στα όρια της ελευθερίας του ατόμου και όχι με τα μέτρα θεϊκής δικανικής δικαιοσύνης, είναι η απάντηση στο ποια στιγμή του βιολογικού χρόνου του είδους μας αρχίζει η αλλαγή προς τον μετα-άνθρωπο. Γιατί δεν μπορεί να αρνηθεί κανείς πως αν η καταγωγή και εξέλιξη του ανθρώπινου γένους που εντοπίζεται βιολογικά στον προάνθρωπο του Κρο-μανιόν είναι δεδομένη, δεν θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη και η ανάδυση κάποια στιγμή του μετα-ανθρώπου.

24 Ιουν 2011

Singularity - Επιστημονική τελεολογία;

2 λένε πως...
Η τελεολογία (από τη λέξη τέλος ως τέρμα ή σκοπό) αναφέρεται στη μελέτη και την εξήγηση των πραγμάτων , διαδικασιών, και φαινομένων συναρτήσει του σκοπού τους. Η ιδέα μίας ύπαρξης που διέπεται από κάποιο σκοπό έχει της ρίζες της στην αριστοτέλεια ανάλυση, σαν η τέταρτη και τελική αιτία για την οποία υπάρχει ένα πράγμα. Το ερώτημα του έσχατου σκοπού, ή του τέλους, είναι μεγάλης σημασίας για την φιλοσοφία και την θεολογία-θρησκεία καθώς η κατανόηση μίας οποιαδήποτε προόδου ή ακολουθίας προσδοκά την προϋπόθεση ενός καλύτερου τέλους. Με αυτό τον τρόπο γίνεται κατανοητό πως η τελεολογία ενός φιλοσόφου και η σύλληψη του σκοπού του κόσμου είναι σημαντικά συσχετισμένη με τις προθέσεις και τους στόχους του ίδιου.

Ο George Hegel είχε σημαντική επίδραση στο πως διαμορφώθηκε η δυτική σκέψη όσον αφορά έναν οικουμενικό σκοπό ή μία τελεολογία, με τα γραπτά του σχετικά με το WeltGeist δηλαδή το παγκόσμιο πνεύμα, που διαλεκτικά μεταφέρει την ανθρώπινη ιστορία προς κάποια καταληκτική τελειότητα.

3 Μαϊ 2011

Περί φαντασιακού...

1 λένε πως...
Ο όρος imaginal ως διεθνής νεολογισμός αναφέρεται στην δημιουργική αυτή ικανότητα του ανθρώπου που ως διάσταση της φαντασίας του αποτελεί εφαλτήριο μεγάλων επιτευγμάτων. Δεν αναφέρεται στη φαντασία που γεννά φαντάσματα και φαντασιώσεις αλλά σε αυτό που οι εσωτερικές παραδόσεις περιγράφουν ως νοητική έκφραση της συνειδητότητας.H σύλληψη ενός ποιήματος λόγου χάριν ή της αρχιτεκτονικής ενός κτιρίου ή αγάλματος σε πρωτογενές επίπεδο υπάρχει μόνο ως νοητικό σχήμα μακριά από την χειροπιαστή μας ύλη. Παρόλα αυτά η οποιαδήποτε νοητική διεργασία προϋποθέτει μία κάποια ύπαρξη, και για αυτό θα μπορούσε να γίνει λόγος για μία ολόκληρη φαντασιακή τοπογραφία στην οποία ενυπάρχουν οι έννοιες του νου και των νοητικών διεργασιών, όπως και οι έννοιες της αυτοσυνείδησης και συλλογικής συνείδησης. Στην κοσμολογική εσωτερική παράδοση χαρτογραφείται το φαντασιακό επίπεδο μεταξύ πνευματικού και υλικού πεδίου στον μεσόκοσμο (πχ Gurdjieff) κατά τον ίδιο τρόπο που γίνονται συγκεκριμένες αντιστοιχήσεις μεταξύ χαρακτηριστικών όπως η διαίσθηση, η έμπνευση και μερών του ανθρώπινου σώματος, εγκεφάλου.

Το παρόν άρθρο αφορά αυτό που αναφέρεται ως φαντασιακό.

2 Απρ 2011

3. Ο πόλεμος των ψυχών ενάντια στο θερμικό θάνατο του σύμπαντος

0 λένε πως...
(Revolutions: I don't think so)

Από την μουσική των σφαιρών του Πυθαγόρα, στους νεοπλατωνικούς και μεταπυθαγόριους αργότερα όπως τον  Robert Fludd ή και τους πολύ πρόσφατους σαν τον Gurdjieff  η περιγραφή της ύλης και της ενέργειας ως μεταστοιχειώσεις του Ηρακλείτιου πυρός και ως αντηχήσεις σε ένα ηχητικό πεδίο βρήκε πολυσημασιακή αντιστοίχηση στην έννοια του Λόγου και συχνή αναφορά σε μουσικούς όρους. Στο κλασικό παράδειγμα, το θείο μονόχορδο του Fludd συνδέεται με την αρμονία ολόκληρης της ζωής στον κόσμο. Ο Joscelyn Godwin σχολιάζοντας το έργο αναφέρεται στην κλίμακα ως την εμπύρειο ιεραρχία κάνοντας λόγο για περιοχές που ξεκινάνε από την νότα της γης κάτω χαμηλά έως την τελευταία διαίρεση δύο οκτάβες πάνω.

Δίνοντας το λόγο στον Πλάτωνα στη περί ψυχής θεωρία παίρνουμε τις ίδιες μουσικές αναφορές.

12 Μαρ 2011

2. Ο πόλεμος των ψυχών ενάντια στο θερμικό θάνατο του σύμπαντος

1 λένε πως...
(Reloaded: Morphogenesis,morphic resonance, sound, energy, memory, collective soul, collective subconscious, living matrix, anima mundi, Logos, Adam Kadmon)

Εν αρχή το Χάος έγραψε ο Ησίοδος ενώ ο Ιωάννης έβαλε στην αρχή το Λόγο εννοώντας το θεό της Καινής Διαθήκης. Ο Λόγος ως Κοσμικός Χριστός είναι η ίδια η anima mundi, παγκόσμια ψυχή που στους νεοπλατωνικούς απαντάται και ως το σύνολο των άστρων. Το μορφογονικό υποκβαντικό υπόβαθρο –ησιόδειο χάος- από το οποίο αναδύθηκε ο Αιγυπτιακός Άτουμ, πλήρης, «το όλον» - universum με του οποίου την αναφορά ξεκινήσαμε το πρώτο κομμάτι αυτού του άρθρου ξέρετε πως αναφέρεται? Το «πρώτο ψυχρούν».

Διόλου τυχαία η αναφορά της παγκόσμιας ψυχής που προστατεύει την εσωτερική ενέργεια και άρα θερμοκρασία του σύμπαντος από το ψύχος του Χάους.

20 Φεβ 2011

Ο πόλεμος των ψυχών ενάντια στο θερμικό θάνατο του σύμπαντος

0 λένε πως...
(Chaos,unevenness,anadiplosis,time,genesis,cosmos,order,entropy,heat death)

Οι ιερείς της Ηλιούπολης δίδασκαν ότι στο μέσο του άμορφου αρχέγονου ωκεανού (Νουν) βρισκόταν βυθισμένος ο Ατούμ που το όνομα του σημαίνει «το όλον», το πλήρες. Με την δύναμη της θελήσεως του ανέσυρε τον εαυτό του από την ανυπαρξία και εκδηλώθηκε σαν θεός ήλιος. Το όλον είναι στα λατινικά «Universum» εκ του uni-vertere από την οποία ρίζα προέρχεται και το universe-σύμπαν. O ήλιος συμβολικά δηλώνει την ουράνια τάξη και έρχεται σε κυριολεκτική και όχι μόνο αντίφαση με το σκοτάδι και την αταξία. Από το σκοτεινό Χάος της ησιόδιας θεογονίας ξεπρόβαλε η γη και ο ουρανός. Στο έπος των Μάγιας, “Popol Vuh”, περιγράφει την ανάδυση του σύμπαντος από το σκοτάδι : «Ότιδήποτε κι αν υπάρξει απλώς δεν υπάρχει: είναι μόνον ψίθυροι, μουρμουρίσματα μέσα στο σκοτάδι,  στη νύχτα.».

3 Φεβ 2011

Περί κυκλικής, γραμμικής και σπειροειδούς εξέλιξης της ιστορίας

0 λένε πως...

1. Όταν ο Κ.Μαρξ έγραφε γύρω στο 1968 τις ιδέες του όσον αφορά την ανάπτυξη και την εξέλιξη της ιστορίας και ότι αυτές φαίνονται να επαναλαμβάνουν τις βαθμίδες που διατρέχουν -αλλά λίγο διαφορετικά σε ανώτερη βάση και σπειροειδώς-, πιθανώς να μην είχε υπόψη του  ότι πολλά θεοφιλοσοφικά ρεύματα σκέψης (βενταισμός, θεοσοφιστές κλπ) έφεραν μία τέτοια γνώση πολύ νωρίτερα.

Περιέγραψε μία ανάπτυξη με διακοπές του βαθμιαίου, της ομαλής δηλαδή συσσώρευσης των ανεπαίσθητων ποσοτικών αλλαγών.  Μία ανάπτυξη που μπορεί να περιλαμβάνει άλματα από την παλιά ποιοτική κατάσταση στην καινούργια. Μία ανάπτυξη εσωτερικών κινήτρων που προέρχονται από την αντίθεση και τη σύγκρουση των διαφόρων δυνάμεων και τάσεων που επιδρούν πάνω σ' ένα δοσμένο σώμα ή στα πλαίσια ενός δοσμένου φαινομένου ή μέσα σε μια δοσμένη κοινωνία.

Περιέγραψε μία ανάπτυξη αλματοειδής, καταστροφική και επαναστατική.

16 Ιαν 2011

Το κβαντικό άλμα της συνείδησης και το φαινόμενο του 100ου πιθήκου

0 λένε πως...
(Quantum leap of consciousness, the hundredth monkey phenomenon)


Τι σχέση μπορεί να έχει το polar ή axial shift της γης, το μαγνητικό πεδίο της, η μουσική των σφαιρών του Πυθαγόρα, η κοσμική ακτινοβολία του σύμπαντος, οι ηλιακές καταιγίδες και οι Αλχημιστές με την εξέλιξη της ανθρώπινης συνείδησης;  

Που αναφέρεται το κβαντικό άλμα της (υπερ?)συνείδησης;

Σχεδόν όλοι είναι εξοικειωμένοι με την εικόνα των ατόμων. Νουκλεόνια στο πυρήνα  και ηλεκτρόνια σε στοιβάδες στην περιφέρεια. Μιλάμε για άτομα και τα υποατομικά σωματίδια τους, και όπως θα αναφερθεί πλείστες φορές από το αυτό βήμα σημειώνουμε τη σχέση τους με τον χρόνο. Τα φωτόνιο είναι το πρώτο τόσο λεπτοφυές σωμάτιο που αρχίζει να συμπεριφέρεται πέρα από κύμα και σαν  την ύλη της φυσικής μας επιστήμης. Και το αναφέρουμε αυτό γιατί πρέπει να υπάρξει ύλη για να υπάρξει βαρυτικό πεδίο και άρα βαρύτητα, κίνηση, χρόνος κλπ. Φωτόνια και ηλεκτρόνια είναι της ίδιας τάξης. Αυτό σημαίνει ότι πιο λεπτοφυή σωμάτια από αυτά που αναφέρουμε δεν έχουν καμιά αίσθηση του χρόνου και μπορούν να «κινηθούν» τόσο προς το μέλλον όσο και προς το παρελθόν.  

6 Ιαν 2011

Περί της φύσης του νου … και ο νοών νοείτω

2 λένε πως...

Σε ποιες πλεκτάνες έχεις μπλέξει αναγνώστη και δεν βρίσκεις την αλήθεια που σου αρμόζει, αναρωτιέμαι. Ποιοι είναι αυτοί που σου στερούν την απόλυτη γνώση άραγε.

Το καραβάνι τρέχει μες στη σκόνη
και την τρελή σου κυνηγάει σκιά
πώς να ημερέψει ο νους μ' ένα σεντόνι
πώς να δεθεί η Μεσόγειος με σχοινιά

Έλεγε ένα ωραίο ποίημα του Αλκαίου που μετά έκανε άσμα ο Θάνος.

Αρκεί ένα σεντόνι για να ημερέψει ο νους; Και γιατί να ημερέψει ο νους;Ο Αριστοτέλης έλεγε πως ο νους είναι εντός της ψυχής. Νέο-αριστοτελικοί λένε ειδικά πως νους και πνευματοψυχή ( η ψυχή των Χριστιανών χοντρικά) κάνουν την ψυχή. Και όταν μιλάμε για ψυχή εννοούμε σωματοψυχή, που το φάσμα της ξεκινά από την ύλη και τα άτομα του Δημόκριτου και φτάνει σε υποατομικά σωματίδια που τώρα υποψιάζεται η επιστήμη. Μπορεί και πιο πάνω. Μιλάμε πάντα για φύση. Δεν υπάρχει τίποτε αφύσικο ή μεταφυσικό. Απλά στα δόγματα συμφέρει να μη δέχονται την φθαρτότητα της ακόμη κι αν είναι αιώνια (αφού πχ αποτελείται και από υποατομικά-λεπτοφυή σωμάτια που δεν ορίζονται στο χωροχρόνο) γιατί έτσι θα τους χαλάσει την εικόνα του «απολύτου» νου που έχουν για δημιουργό των πάντων.